Nhà đầu tư năng lượng tái tạo đòi Chính phủ loại bỏ các rào cản trong đàm phán giá điện

Các nhà đầu tư điện tái tạo đã gửi thư kiến nghị lần thứ hai để đưa ra giải pháp cho các khó khăn trong các dự án tiếp theo, tuy nhiên vẫn chưa đạt được thỏa thuận về giá mua bán điện đầu vào.

Hiện nay, tại Việt Nam, có tổng cộng 84 dự án điện gió và điện mặt trời với tổng công suất hơn 4.676 MW đang bị chậm tiến độ vận hành thương mại so với kế hoạch vào ngày 31/10/2021. Các dự án này được gọi là các dự án chuyển tiếp. Trong số đó, có 34 dự án đã hoàn thành việc thi công, thử nghiệm và bảo đảm đủ điều kiện vận hành với tổng công suất gần 2.091 MW, tuy nhiên, chưa được huy động công suất để vận hành thương mại.

Sau cuộc họp giải pháp tháo gỡ các vướng mắc về hợp đồng mua bán điện đối với các dự án điện gió, điện mặt trời vào ngày 20/3, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã phát hành văn bản số 2110/EVN-TTĐ+PC vào ngày 26/4. Theo đó, EVN đã đề xuất cho Công ty mua bán điện (EVN-EPTC) mức giá tạm thời không quá 50% giá trần khung giá phát điện được quy định trong Quyết định 21. Mức giá này tương đương với 592,45 đồng/kWh đối với nhà máy điện mặt trời mặt đất, 754,13 đồng/kWh đối với nhà máy điện mặt trời nổi, 793,56 đồng/kWh đối với nhà máy điện gió trong đất liền và 907,97 đồng/kWh đối với nhà máy điện gió trên biển. EVN-EPTC đang xem xét đề xuất này.

Hiện tại, đã có 28 nhà đầu tư nộp đơn đề nghị tham gia đàm phán với EVN-EPTC. Tuy nhiên, nhiều đơn vị vẫn chưa đáp ứng được đầy đủ các điều kiện để tham gia đàm phán hoặc tiến độ đàm phán vẫn còn rất chậm do thiếu các văn bản hướng dẫn cụ thể. Điều này đã gây ra nhiều khó khăn cho 23 nhà đầu tư trong lĩnh vực điện mặt trời và điện gió, khiến họ đã phải gửi đơn đến Thủ tướng và Phó Thủ tướng Chính phủ để kiến nghị tiếp tục giải quyết các vướng mắc và khó khăn.

Các nhà đầu tư đã kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Công Thương sớm ban hành các quy định hướng dẫn theo thẩm quyền để tạo cơ sở pháp lý cho EVN-EPTC và chủ đầu tư đàm phán. Họ cũng yêu cầu Thủ tướng chỉ đạo Bộ Công Thương và EVN cho phép huy động tạm thời phát điện từ các dự án điện chuyển tiếp đã hoàn thành đầu tư xây dựng, để đáp ứng yêu cầu kỹ thuật vận hành trong thời gian các bên mua bán điện đang đàm phán giá phát điện và tránh lãng phí không đáng có.

Các nhà đầu tư đã đề xuất trong giai đoạn huy động công suất tạm thời rằng các dự án nên áp dụng một trong ba phương án. Phương án đầu tiên là EVN sẽ thanh toán cho chủ đầu tư 90% giá trần của Khung giá theo Quyết định 21 trong thời gian từ khi huy động cho đến khi các bên mua bán thống nhất giá cuối cùng không bị hồi tố.

Phương án thứ hai cho việc thanh toán cho chủ đầu tư là để EVN thanh toán 50% giá trần của Khung giá theo Quyết định 21 trong giai đoạn tạm thời, với tính năng hồi tố. Sau khi các bên mua bán thống nhất giá cuối cùng, EVN sẽ thực hiện thanh toán cho toàn bộ thời gian từ thời điểm dự án được huy động sản lượng với mức giá đã được thống nhất.

Phương án 3 được đưa ra để xử lý trong trường hợp giá thanh toán tạm thời thấp hoặc bằng 50% giá trần của khung giá theo Quyết định 21. Theo đó, thời gian huy động tạm này sẽ không được tính vào thời gian 20 năm của hợp đồng mua bán điện chính thức giữa EVN và chủ đầu tư.

Các nhà đầu tư đã phản ánh rằng, việc thanh toán giá mua điện tạm thời này mà không hồi tố và trừ vào thời gian hợp đồng mua bán điện dài hạn sẽ trở thành giá điện chính thức. Tuy nhiên, việc mua năng lượng tái tạo với mức giá trên sẽ đối lập hoàn toàn với chính sách khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo, cũng như các cam kết của Chính phủ về cắt giảm khí thải carbon thông qua phát triển năng lượng tái tạo.

Các nhà đầu tư đã đồng loạt kiến nghị cho Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà chủ trì cuộc họp với Bộ Công thương, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), các bộ, ngành liên quan và đại diện các nhà đầu tư để đưa ra giải pháp huy động tạm thời cho các dự án điện chuyển tiếp đã hoàn thành đầu tư xây dựng, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và giá mua điện trong thời gian này.

Các nhà đầu tư đang khẳng định rằng các đề xuất mới được đưa ra đều dựa trên dữ liệu chi phí đầu tư thực tế, tình hình đầu tư của các dự án và khả năng tài chính của họ. Đồng thời, họ sẵn sàng phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan để cung cấp các hồ sơ theo quy định cho việc đàm phán giá mua bán điện. Việc này sẽ giúp tăng tính minh bạch và công khai trong việc định giá mua bán điện và đảm bảo sự công bằng cho tất cả các bên liên quan.

Vào ngày 10/3 vừa qua, các nhà đầu tư điện gió và điện mặt trời chuyển tiếp đã gửi một văn bản đến Thủ tướng Chính phủ phản ánh về những khó khăn và bất cập trong quá trình xây dựng và ban hành cơ chế giá phát điện. Trong văn bản đó, họ đề xuất Chính phủ chỉ đạo xem xét lại các quy định về khung giá phát điện tại Quyết định số 21/QĐ-BCT ngày 7/1/2023 và Thông tư số 01/2023/TT-BCT ngày 19/01/2023 để đảm bảo phù hợp với thực tiễn ngành điện nói chung và thực tế đầu tư của các dự án điện gió và điện mặt trời chuyển tiếp.