Mưa trở về, áp lực thiếu điện vẫn đeo bám đỉnh cao

Trong những tháng sắp tới, dù chạy hết công suất để “gánh” cho thủy điện, nhưng lượng than dự trữ cho nhiệt điện vẫn không đủ phục vụ. Do đó, áp lực thiếu điện tại khu vực phía bắc vẫn tiếp tục với mức đáng kể.

Thủy điện vẫn ở “mực nước chết”, than dự trữ eo hẹp

Báo cáo mới nhất từ Bộ Công thương và Tập đoàn Điện lực VN (EVN) cho biết tình hình cung ứng điện ở miền Bắc vẫn đang gặp nhiều khó khăn và chưa có sự cải thiện đáng kể, mặc dù lượng nước trong các hồ thủy điện đã tăng nhẹ. Hiện ngành điện lực đang cố gắng hết sức để tăng sản lượng điện.

Theo cập nhật của Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp (Bộ Công thương), mặc dù lưu lượng nước trong các hồ thủy điện trên cả nước đã có một sự tăng nhẹ vào ngày 14.6 do mưa ở một số tỉnh thành miền Bắc và Bắc Trung bộ, nhưng các hồ chứa trong khu vực Bắc bộ, Bắc Trung bộ, Đông Nam bộ vẫn đang ở mức nước thấp. Khu vực duyên hải Nam Trung bộ và Tây Nguyên cũng đang đối mặt với mức nước tối thiểu theo quy định của quy trình vận hành. Hầu hết các nhà máy thủy điện nằm trong khu vực Bắc bộ và Bắc Trung bộ chỉ hoạt động ở mức đáng chú ý do gần sát mực nước chết.

Trong điều kiện khô hạn nghiêm trọng và hạn chế hoạt động của nhiều nhà máy thủy điện, Nhà máy thủy điện Hòa Bình vẫn gánh chịu một áp lực lớn về điều tần và điều áp để đảm bảo an toàn cho hệ thống điện quốc gia. Theo thông tin từ EVN, dù có 8 tổ máy với công suất 240 MW mỗi tổ, thủy điện Hòa Bình chỉ đạt được khoảng 3,5 tỉ kWh trong thời gian từ đầu năm đến nay, chỉ bằng 37% kế hoạch năm 2023, trong khi mức đóng góp bình thường của nhà máy là 9,832 tỉ kWh/năm.

Theo lãnh đạo Công ty thủy điện Hòa Bình, hiện nay mực nước của hồ Hòa Bình đã đạt khoảng 102 m, vượt cao hơn mực nước chết 22 m. Nếu tiếp tục khai thác công suất tối đa, dự kiến sau khoảng 12 – 13 ngày, thủy điện Hòa Bình sẽ tiếp tục giảm đến mức nước chết (80 m). Khi đó, khả năng thực hiện nhiệm vụ điều tần cho hệ thống điện quốc gia sẽ không còn khả thi.

Nhiệt điện đang gánh vác phần thiếu của nguồn điện thủy, tuy nhiên, việc bù đắp không đủ đã trở nên khó khăn vì phải huy động công suất lớn và liên tục, dẫn đến các sự cố xảy ra liên tiếp tại một số tổ máy. Tổ máy S1 của nhiệt điện Thăng Long 1, S2 của Thái Bình 1 và tổ S1 của Nghi Sơn 1 tiếp tục gặp vấn đề. Đặc biệt, tổ máy số 1 của nhiệt điện Nghi Sơn 1, vừa hoàn tất sửa chữa, đã phải dừng hoạt động vào sáng sớm ngày 14.6 do có tiếng kêu bất thường trong ống quá nhiệt và chưa xác định được tiến độ khắc phục sự cố. Tổng công suất của các nhà máy nhiệt điện trên toàn quốc ước tính là hơn 26.000 MW. Trên khu vực phía bắc, từ Quảng Bình trở đi, công suất đạt khoảng 15.500 MW, chiếm hơn 59% tổng công suất các nhà máy nhiệt điện toàn quốc và khoảng hơn 50% công suất lắp đặt của miền Bắc. Tuy nhiên, trong thực tế, công suất nhiệt điện chỉ có thể đạt tới khoảng 12.000 MW tại miền Bắc, chiếm khoảng 76% (cập nhật vào ngày 6.6) công suất lắp đặt.

Trong thực tế, nguồn cung than dự trữ để phục vụ nhu cầu khẩn cấp và cao điểm vẫn gặp nhiều khó khăn. Theo thông tin từ EVN vào ngày 14.6, các nhà máy nhiệt điện ở khu vực miền Bắc đang hoạt động ở công suất và sản lượng tối đa. Tuy nhiên, trong hai tháng 6 và 7, nhu cầu sử dụng than cho các nhà máy nhiệt điện đã lên đến 6,03 triệu tấn, trong khi khối lượng hợp đồng đã ký với Tập đoàn công nghiệp Than – Khoáng sản VN (TKV) và Tổng công ty Đông Bắc trước đó chỉ là 4,388 triệu tấn. Vì vậy, từ đầu tháng 6, EVN đã tiến hành cuộc họp với 2 đơn vị cung ứng than, đề nghị bổ sung 1 triệu tấn ngoài khối lượng đã ký kết để đảm bảo đủ than cho nhu cầu sản xuất điện trong hai tháng tới. Đồng thời, EVN cũng đã tăng khối lượng than dự trữ trong kho lên mức phù hợp, chuẩn bị cho mùa mưa sắp tới. Mặc dù nguồn cung theo hợp đồng chưa thiếu, nhưng cung cấp than dự trữ gặp nhiều khó khăn đáng kể.

Thời tiết mưa về không đủ để giảm áp lực thiếu điện, và hệ quả của việc này là tình trạng cắt điện luân phiên vẫn đang diễn ra đều đặn tại nhiều tỉnh thành phía bắc, tác động đáng kể đến sản xuất kinh doanh và sinh hoạt của người dân. Các doanh nghiệp sản xuất khu vực này phải đối mặt với việc “vùng vẫy” để giảm thiệt hại do cắt điện luân phiên, với những trường hợp tệ hơn, họ phải chịu cả ngày không có điện, gây ra lỗi nhiều trong quá trình sản xuất, trễ đơn hàng và hủy hỏng hàng thực phẩm đông lạnh do sự cắt điện.

Khắc phục sớm để ổn định sản xuất

Trong bối cảnh đó, Văn phòng Chính phủ vừa phát đi thông báo kết luận của Phó thủ tướng Trần Hồng Hà tại cuộc họp về tình hình cung ứng điện hiện nay. Trong thông báo đó, Phó thủ tướng đặc biệt lưu ý rằng: “Trong tình huống buộc phải áp dụng giảm cung cấp điện, EVN cần thực hiện một cách nghiêm túc theo quy định và áp dụng các giải pháp nhằm giảm thiểu ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất và đời sống của người dân”.

Đại diện EVN lý giải rằng thông thường tập đoàn tập trung tăng nguồn cung và phân bổ cho Tổng công ty Điện lực miền Bắc, sau đó Tổng công ty sẽ phân bổ nguồn cho các đơn vị điện lực địa phương. Các đơn vị điện lực địa phương sẽ báo cáo cho UBND các tỉnh, thành phố để xem xét và chỉ đạo việc phân bổ nguồn theo ưu tiên của mình. Ví dụ, một tỉnh có thể ưu tiên điện cho phát triển kinh doanh du lịch, trong khi nơi khác ưu tiên điện cho hoạt động sản xuất… Điều này có nghĩa rằng việc tối ưu hóa nguồn cung và giảm thiểu tác động của cắt điện đến sản xuất và cuộc sống hàng ngày của người dân phụ thuộc vào sự ưu tiên điện cho từng lĩnh vực của mỗi tỉnh thành trong khu vực.

Theo EVN, nguồn cung thiếu chủ yếu từ Hà Tĩnh đổ ra phía bắc, gây thiếu hụt khoảng 2.500 – 3.000 MW điện ở một số thời điểm. Mặc dù nước đổ vào các hồ thủy điện có tăng nhẹ, nhưng chỉ đủ để bù đắp tiêu hao và điều hòa dòng chảy, không đáng kể để gia tăng sản lượng thủy điện. Do đó, tình trạng cắt điện luân phiên vẫn tiếp tục diễn ra ở một số khu vực phía bắc trong thời gian nắng nóng sắp tới. Ngành điện kêu gọi cộng đồng và doanh nghiệp nâng cao ý thức trách nhiệm, thực hiện chương trình tiết kiệm điện để giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia, đặc biệt là ở miền Bắc.

Ông Đỗ Hòa, chuyên gia tư vấn chiến lược và Giám đốc Công ty tư vấn Tinh Hoa Quản Trị, nhấn mạnh rằng tình trạng cắt điện đột xuất có thể gây nguy hiểm hơn cả. Điện bị gián đoạn hoặc mất suốt ngày cũng đã gây ảnh hưởng lớn đến doanh nghiệp, nhưng khi máy móc đang vận hành bị hư hỏng hoặc tỷ lệ lỗi trong quy trình sản xuất tăng cao, nguy cơ này còn lớn hơn nếu gặp tình trạng cắt điện ngắn. Những địa điểm thông báo lịch trình cắt điện trước sẽ ảnh hưởng đến năng suất và chi phí sản xuất của doanh nghiệp. Vì vậy, việc khắc phục tình trạng thiếu điện và cắt điện hiện nay là cần thiết để đảm bảo sự ổn định trong sản xuất kinh tế.