Doanh nghiệp tặng công trình, chính quyền từ chối nhận vì lý do gì?

Vì những khó khăn trong quy trình chuyển nhượng đất và cấp phép xây dựng từ nhà tài trợ, ba dự án tại TP. Thủ Đức vẫn chỉ tồn tại trên giấy.

Trụ sở phường trong trường mầm non

Cuối đường Nguyễn Cơ Thạch bên trong Khu đô thị mới Thủ Thiêm, một bảng chỉ dẫn nhỏ xuất hiện, hướng dẫn đường đi vào trụ sở UBND P.An Lợi Đông (TP.Thủ Đức, TP.HCM). Tuy nhiên, ánh mắt khách đi ngang qua sẽ không thể ngờ rằng đây là trụ sở của cơ quan hành chính, bởi vẻ ngoài xập xệ của cơ sở vật chất và sự tương phản lớn so với dãy nhà phố và biệt thự chỉ cách đó vài trăm mét. Khu đất này tràn ngập cây cỏ um tùm và những ngôi nhà cấp 4 lụp xụp.

Trụ sở phường vốn là trường mầm non cũ bị giải tỏa khi thực hiện dự án Khu đô thị mới Thủ Thiêm, đã được cải tạo lại để sử dụng tạm thời. Để đảm bảo hoạt động của ban chỉ huy quân sự phường, họ đã sắp xếp tạm trụ sở bên trong. Trong khi đó, trụ sở công an phường nằm dọc theo bờ sông Sài Gòn. Mặc dù phường được biết đến với giá nhà đất cao nhất TP. Thủ Đức, tuy nhiên trụ sở phường lại nằm ở một vị trí thấp trũng, thường bị ngập nước khi có mưa lớn hoặc triều cường.

Trong quá khứ, Công ty CP đầu tư địa ốc Đại Quang Minh đã bày tỏ ý định xây dựng và tặng trụ sở UBND P.An Lợi Đông nhằm cung cấp một môi trường làm việc sang trọng hơn cho cán bộ và công chức. Tuy nhiên, trong cuộc họp gần đây, Chủ tịch UBND TP.Thủ Đức – ông Hoàng Tùng đã cho biết rằng thủ tục phức tạp đã gây trở ngại cho việc triển khai dự án. Nguyên nhân là doanh nghiệp muốn thực hiện tặng công trình theo hình thức “chìa khóa trao tay”, tức là doanh nghiệp sẽ tự đầu tư xây dựng trên phần đất do nhà nước quản lý, thay vì trao tặng tiền mặt.

UBND TP.Thủ Đức đã tổ chức nhiều buổi làm việc trực tiếp với các sở: Xây dựng, TN-MT, KH-ĐT, Tài chính nhằm tìm kiếm giải pháp tối ưu. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, các bên vẫn đang gặp khó khăn và chưa thể đưa ra phương án tối ưu. Theo quy định hiện nay, quá trình nhận sự hỗ trợ từ nhà tài trợ phải trải qua 6 bước phức tạp, bao gồm việc lập dự án đầu tư và trình Sở KH-ĐT để được thẩm định, sau đó lập thủ tục giao đất và trình Sở TN-MT để được phê duyệt, tiếp theo là trình Sở Xây dựng để xin cấp phép xây dựng và cuối cùng mới có thể tổ chức thi công.

Trong quy trình này, để được cấp phép xây dựng, nhà nước phải giao đất cho nhà tài trợ với thời hạn tương đương thực hiện dự án. Ông Hoàng Tùng đã bày tỏ quan ngại rằng việc thực hiện các thủ tục giao đất sẽ mất nhiều thời gian và rất phức tạp, đặc biệt là trong tình hình hiện tại khi việc giao đất trực tiếp từ nhà nước cho doanh nghiệp trở nên phức tạp hơn. Các thủ tục phức tạp và kéo dài này sẽ ảnh hưởng đến sự quan tâm và sự thu hút nguồn vốn tài trợ của các doanh nghiệp tại khu vực.

Rút ngắn thủ tục, hoàn thành trong năm 2024

Trên địa bàn TP.Thủ Đức, UBND P.An Lợi Đông đã nhận được đề xuất từ Công ty CP đầu tư địa ốc Đại Quang Minh về việc xây dựng trụ sở mới, đồng thời Công ty CP kinh doanh địa ốc Him Lam cũng mong muốn tặng một trạm trung chuyển chất thải rắn tại P.Long Trường và Công ty TNHH Sài Gòn Sports City đề xuất xây dựng một trường trung học cơ sở tại P.An Phú. Tổng kinh phí ước tính để thực hiện ba công trình này là hơn 200 tỉ đồng. Mặc dù nhu cầu của địa phương đã được đáp ứng và nhà tài trợ đã sẵn sàng đầu tư, tuy nhiên, do thủ tục chưa hoàn thiện nên dự án vẫn chỉ tồn tại trên giấy tới thời điểm hiện tại.

Nhiều chuyên gia và đại biểu HĐND TP.HCM đồng lòng rằng nếu chỉ vì vướng thủ tục mà không thể tiếp nhận công trình của doanh nghiệp tặng, đó cũng là một hình thức lãng phí nguồn lực. Trước tình hình ngân sách hạn chế, nhà nước đang tìm mọi cách để huy động nguồn lực và kêu gọi đầu tư, nhưng lại không thể tận dụng tài sản mà doanh nghiệp tử tế đưa ra. Lãnh đạo Ban Pháp chế HĐND TP.HCM đánh giá cao cần thiết phải tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp xây dựng, trong khi địa phương chỉ cần thực hiện giám sát chặt chẽ chất lượng công trình, đảm bảo an toàn và hiệu quả sử dụng.

Để tháo gỡ vướng mắc trên, UBND TP.Thủ Đức đã đề xuất một phương án mới, sử dụng quy trình rút gọn chỉ gồm 4 bước. Theo đó, UBND TP.Thủ Đức đã tiếp nhận đề nghị của nhà tài trợ và quyết định xem xét đề nghị sản phẩm dưới hình thức công trình công ích, phục vụ cộng đồng theo phương thức “chìa khóa trao tay”. Sau đó, chủ đầu tư đã lập dự án và trình cơ quan chuyên môn về xây dựng để thẩm định, UBND TP.Thủ Đức đã phê duyệt dự án. Tiếp theo, chủ đầu tư đã tiến hành thiết kế thi công và tổ chức xây dựng dự án. Khi dự án hoàn thành và nghiệm thu, dự án sẽ được bàn giao cho chính quyền địa phương và tiến hành các thủ tục xác lập tài sản công.

Với quy trình trên, thời gian thực hiện các thủ tục là 135 ngày, chưa tính thời gian xây dựng công trình. Đáng chú ý, việc giảm số lượng đầu mối giải quyết hồ sơ từ 4-5 xuống chỉ còn Sở Xây dựng và UBND TP. Thủ Đức đã đẩy nhanh quy trình và giảm bớt rườm rà, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Về vấn đề này, Chủ tịch UBND TP.HCM Phan Văn Mãi đã giao cho Sở Xây dựng chủ trì và phối hợp cùng UBND TP.Thủ Đức, Sở Tài chính, Sở KH-ĐT và Sở TN-MT để nghiên cứu đề xuất của TP.Thủ Đức. Đồng thời, đề xuất này sẽ được báo cáo đến UBND TP.HCM với phương án tiếp nhận và phương án hoàn thành nhằm đưa các công trình trên vào sử dụng cuối năm 2024.