Tác động tiêu cực: Doanh nghiệp gặp khó khăn do nợ thuế GTGT tăng cao

Doanh nghiệp đang đối mặt với tình hình đáng lo ngại khi hàng trăm tỉ đồng thuế GTGT cần được hoàn lại lại bị “giam giữ”, khiến họ đối diện với tình trạng kiệt quệ. Trong hoàn cảnh khan hiếm vốn đáng lo ngại hiện nay, việc không hoàn sớm khoản thuế GTGT làm tăng sự phẫn nộ và đưa nhiều công ty đến bờ vực phá sản.

2 năm bị “giam” tiền thuế, công ty phải ngừng hoạt động

Công ty TNHH Thương mại Hòa Thuận (Q.1, TP.HCM) xuất khẩu cao su tươi sang các thị trường lớn như Mỹ, Hàn Quốc, Trung Quốc hơn 20 năm qua. Tuy nhiên, do bị “giam” tiền thuế GTGT và suy giảm đơn hàng, công ty đã tạm ngừng hoạt động, gây lo lắng cho tương lai và lương của nhân viên. Tổng số tiền thuế GTGT chưa hoàn lại là 55 tỷ đồng từ cuối 2021 đến nay.

Các doanh nghiệp trong ngành cao su phải đợi kiểm tra từ cơ quan thuế trước khi hoàn thuế, gây khó khăn và kéo dài quá trình. Yêu cầu xác minh thông tin từ các ngân hàng về giao dịch ngoại tệ cũng gặp trở ngại. Công ty đã gửi công văn đến ngân hàng và Ngân hàng Nhà nước nhưng vẫn không được đồng ý. Quá trình này ảnh hưởng tiêu cực đến tài chính và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Công ty Hòa Thuận đã gửi đến các bộ ngành và cơ quan chức năng một công văn kiến nghị giúp đỡ tháo gỡ khó khăn về hoàn thuế GTGT theo luật định. Công ty đã gặp nhiều khó khăn vì số tiền thuế bị ngâm và không thể sử dụng cho hoạt động kinh doanh xuất khẩu. Đồng thời, công ty cũng đã phải trả lãi vay ngân hàng hơn 4 tỷ đồng để duy trì hoạt động. Mặc dù đã gửi nhiều đơn kiến nghị và tham gia các cuộc đối thoại, nhưng công ty vẫn chưa được giải quyết vấn đề này.

Bà Trần Lệ Thu bức xúc khi tâm sự rằng tôi đã không ngừng gọi điện và thậm chí đến Cục Thuế TP.HCM để hỏi về thời điểm cán bộ thuế sẽ đến kiểm tra hồ sơ hoàn thuế, nhưng sau hơn 40 ngày theo thông báo, chúng tôi vẫn chưa nhận được câu trả lời chính xác nào. Chúng tôi chỉ mong rằng cơ quan thuế sẽ tiếp tục kiểm tra nhanh chóng để chúng tôi có thể hoàn thuế. Chúng tôi không biết phải chờ đến bao lâu để nhận lại số tiền mà doanh nghiệp đã ứng trước gửi vào ngân sách nhà nước. Việc công ty ngừng hoạt động khiến công nhân trở thành người thất nghiệp. Vì vậy, chúng tôi đang rất mong muốn biết bao giờ theo quy định để chúng tôi có thể nhận lại số tiền hoàn thuế?

Không thực hiện theo luật mà theo công văn?

Ông Nguyễn Quang Vinh, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Hoàng Dũng, với sự tiếc nuối nhắc lại: “Kêu la gần 2 năm nay mà chẳng thấy ai giải quyết vấn đề hoàn thuế GTGT cả. Hiện tại, tôi rất mất lòng vì việc hoàn thuế GTGT không được thực hiện theo quy định của pháp luật, nghị định và thông tư, mà lại theo các công văn. Điều này khiến cho công ty chúng tôi rơi vào tình trạng bất lợi, dù chúng tôi đề cập đến cùng một vấn đề, nhưng Cục Thuế TP.HCM chỉ thực hiện theo các công văn hướng dẫn.”

Ví dụ cụ thể, cách đây 1 năm, Công ty Hoàng Dũng đã nộp hồ sơ xin hoàn thuế với số tiền là 23 tỉ đồng. Đoàn kiểm tra đã kiểm tra và không phát hiện vi phạm nào. Tuy nhiên, cho đến nay, công ty vẫn chưa nhận lại số tiền thuế này. Công ty đã liên tục gửi các công văn hỏi thăm vấn đề. Tuy nhiên, hồ sơ xin hoàn thuế trước đó vẫn chưa được giải quyết, dẫn đến việc các hồ sơ xin hoàn thuế sau đó cũng bị tắc nghẽn. Kể từ đó đến nay, số tiền hoàn thuế mà công ty yêu cầu đã tăng lên thành 36 tỉ đồng. Trong khi đó, để duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh, công ty đã phải vay ngân hàng số tiền 120 tỉ đồng và phải trả lãi hàng tháng khoảng 1 tỉ đồng.

Ông Nguyễn Quang Vinh đang phản ánh về việc các quy định về hoàn thuế trong luật Thuế GTGT và Thông tư 129/2013 của Bộ Tài chính đang được hướng dẫn rõ ràng. Điều kiện để hoàn thuế bao gồm việc có hợp đồng xuất khẩu với đối tác nước ngoài, tờ khai hải quan và chứng từ xuất khẩu. Thời gian hoàn thuế trước kiểm sau là 6 ngày và kiểm trước hoàn sau là 40 ngày. Tuy nhiên, các hồ sơ xin hoàn thuế của doanh nghiệp (DN) đang bị “treo” do các công văn hướng dẫn của Tổng cục Thuế. Các công văn này yêu cầu xác minh nguồn gốc hàng hóa, xác minh người mua hàng hóa ở nước ngoài và yêu cầu chứng từ thanh toán phải có số hiệu tài khoản của người mua. Những hướng dẫn này không được quy định trong văn bản pháp luật. Thêm vào đó, cùng một vấn đề lại có 2 công văn hướng dẫn khác nhau, gây ra sự bất tiện cho DN. Ví dụ, năm 2018, công văn của Vụ Kê khai kế toán (Tổng cục Thuế) yêu cầu số hiệu tài khoản thanh toán, nhưng năm 2019, công văn của Vụ Chính sách lại không yêu cầu. Tuy nhiên, cơ quan thuế vẫn áp dụng công văn cũ, gây khó khăn cho DN. Một ví dụ khác là năm 2013, Bộ Tài chính chỉ yêu cầu kiểm tra nguồn gốc cao su của người bán hàng trực tiếp cho DN xuất khẩu (F1). Nhưng năm 2021, Tổng cục Thuế yêu cầu kiểm tra hóa đơn của cả F1, F2, F3… Fn trước khi hoàn thuế cho DN xuất khẩu.

Theo ông Nguyễn Quang Vinh, trong hơn một năm qua, doanh nghiệp (DN) đã trải qua sự căng thẳng. Thay vì gửi công văn hỏi cơ quan thuế về việc tại sao tiền hoàn thuế chưa được chuyển qua đường bưu điện, chúng tôi đã phải gửi người đến cơ quan thuế mỗi tháng để điều tra, nhưng không nhận được bất kỳ phản hồi nào. Luật Quản lý thuế rõ ràng quy định rằng DN sẽ bị phạt 0,03%/ngày nếu nộp thuế chậm hoặc nợ thuế, tương đương với 9%/năm. Tuy nhiên, khi cơ quan thuế chậm hoàn thuế cho DN, họ chỉ phải trả cho DN mức lãi suất 0,03%/ngày. Do đó, ông nhấn mạnh rằng cần thiết phải đảm bảo sự công bằng trong vấn đề này.

Hệ thống phức tạp và đa dạng của quy trình hoàn thuế đã đẩy Trần ai vào tình trạng mệt mỏi và kiệt quệ, khiến mọi doanh nghiệp đều gặp khó khăn.