Những doanh nghiệp kiên nhẫn chờ đợi việc hoàn thuế tiếp tục gây mất cân đối tài chính

Dù đã có chỉ đạo từ Thủ tướng Chính phủ và nhận được công văn từ Bộ Tài chính sau hàng loạt đơn kiến nghị về việc hoàn thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động xuất khẩu trong hơn một tháng qua, các doanh nghiệp vẫn gánh chịu sự mòn mỏi trong tình trạng nguy kịch do áp lực lãi suất và tăng chi phí không ngừng.

Công văn “đá qua đá lại”

Theo bà Trần Lệ Thu, Kế toán trưởng Công ty TNHH thương mại Hòa Thuận (Q.1, TP.HCM), ngày hôm qua 28.6, cho biết doanh nghiệp vẫn chờ đợi một đồng thuế giá trị gia tăng (GTGT) nào được hoàn lại từ cuối năm 2021 đến nay, số tiền này lên đến 55 tỉ đồng. Đáng chú ý, mặc dù đã trôi qua một thời gian dài kể từ ngày 7.4, thời hạn giải quyết hồ sơ hoàn thuế theo thông báo từ Cục Thuế TP.HCM, nhưng vẫn chưa có bất kỳ động thái tiếp theo nào.

Bà Trần Lệ Thu tỏ ra bức xúc khi nói: “Dù chúng tôi đã gửi đi không biết bao nhiêu công văn đến Cục Thuế TP.HCM và các cơ quan liên quan, nhưng cho đến bây giờ vẫn chẳng có bất kỳ sự tiến triển nào. Chúng toàn là những công văn, chỉ đạo được “truyền tay truyền lại” giữa Tổng cục Thuế và Cục Thuế TP.HCM. Vậy thì, chúng tôi sẽ phải chờ đến bao giờ để doanh nghiệp của chúng tôi được giải quyết? Công ty đã tạm ngừng hoạt động, nhân viên đã phải nghỉ việc, nhưng vẫn còn nhiều chi phí phải chi trả như tiền thuê mặt bằng và một phần lương cho nhân viên…”

Bà Trần Lệ Thu phổ biến thêm rằng, tình hình hiện nay là các doanh nghiệp cao su tại TP.HCM đã đồng loạt gửi đơn kiến nghị từ trước đến nay nhưng vẫn chưa nhận được sự hoàn thuế GTGT. Cách cơ quan thuế đối xử như vậy đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến ngành kinh tế đang phát triển. Hiện tại, chúng tôi không thể tạo ra lợi nhuận để đóng thuế nữa, do không còn vốn để duy trì hoạt động. Hàng tháng, chúng tôi vẫn phải gánh lỗ chi phí để duy trì hoạt động của nhà xưởng. Doanh nghiệp cần được biết rõ thời điểm nhận lại số tiền của mình để có câu trả lời chính xác. Các công văn từ phía ngành thuế đã được trao đổi đi trở lại mà vẫn không biết liệu chúng sẽ được thực hiện trong năm nay hay không.

Công ty Hòa Thuận là một ví dụ cụ thể được báo Thanh Niên phản ánh trong chuỗi bài viết về Doanh nghiệp gặp khó vì bị thuế GTGT kéo dài đến cuối tháng 5. Ngay sau đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành công điện vào ngày 26.5, giao cho Bộ Tài chính tiến hành kiểm tra và thúc đẩy Tổng cục Thuế trong việc hướng dẫn và thực hiện hoàn thuế GTGT cho các doanh nghiệp và người dân. Mặc dù trong hơn một tháng qua, Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế đã ban hành nhiều văn bản liên quan đến vấn đề này, nhưng tình hình vẫn chưa có sự tiến triển.

Trong công văn mới nhất ký ngày 19.6 của Tổng cục Thuế, gửi đích danh Cục Thuế TP.HCM, Tổng cục Thuế đã thông báo rằng giữa tháng 5 họ đã nhận được công văn từ Hiệp hội Cao su Việt Nam, liên quan đến việc hỗ trợ và giải quyết hồ sơ, thủ tục hoàn thuế GTGT cho các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh và xuất khẩu sản phẩm cao su tại TP.HCM. Thông tin mới nhất từ Cục Thuế TP.HCM vào giữa tháng 6 là vẫn đang chờ văn bản trả lời và hướng dẫn từ Tổng cục Thuế. Các nội dung đang chờ hướng dẫn bao gồm việc xác minh nguồn gốc hàng hóa và khách hàng đối với các doanh nghiệp F1, F2… cho đến khâu cuối cùng của quy trình (trồng rừng), yêu cầu chứng từ thanh toán tiền hàng xuất khẩu phải thể hiện “số hiệu tài khoản của người trả tiền” và xác minh thông tin người nước ngoài mua hàng của các doanh nghiệp xuất khẩu.

Thay đổi kiểu xác minh, doanh nghiệp hồi hộp

Bà H.T.N, giám đốc công ty sản xuất gỗ có trụ sở tại Q.1, TP.HCM, đã phản ánh rằng không chỉ riêng ngành cao su mà nhiều doanh nghiệp ngành gỗ cũng đang chịu ảnh hưởng do chưa được hoàn thuế GTGT. Hiện tại, công ty của bà H.T.N đã xin hoàn lại khoảng 7 tỉ đồng thuế GTGT, nhưng cho đến ngày hôm qua 28.6, việc này vẫn chưa được thực hiện. Bà cho biết, thay vì đợi cơ quan thuế xác minh định danh người mua hàng ở nước ngoài như trước đây, công ty đã nhận được thông báo rằng nhân viên thuế sẽ thực hiện xác minh tại nhà xưởng, nơi sản xuất và xuất hàng cho đối tác.

Sau nhiều tháng ngày làm hồ sơ và gửi đơn kiến nghị khắp nơi, các doanh nghiệp đã trải qua kiệt quệ và thất vọng. Thế nhưng, trong giai đoạn hiện nay khi tiêu thụ sụt giảm và nguồn vốn kinh doanh bị “ngâm” tiền hoàn thuế quá lâu, công ty đã buộc phải thu hẹp hoạt động vì không đủ đơn hàng để sản xuất, và việc đòi xác minh thực tế sản xuất của công ty trong tình hình hiện tại vẫn chưa có hướng giải quyết. Việc yêu cầu xem xét hồ sơ hoàn thuế GTGT cho những lô hàng đã xuất khẩu gần 2 năm trước càng làm bà H.T.N bức xúc, khiến công ty không biết đến bao giờ mới có thể hoàn thành. Các doanh nghiệp cảm thấy mất tinh thần và thất vọng trước tình hình khó khăn này.

Trong khi đó, Công ty TNHH SX-TM-DV Leglor (TP.Thủ Đức, TP.HCM) đã thông báo rằng họ đã nhận được hơn 10 tỉ đồng tiền hoàn thuế GTGT đợt đầu sau khi Báo Thanh Niên đăng loạt bài phản ánh. Tuy nhiên, hồ sơ hoàn thuế GTGT đợt này trị giá hơn 18 tỉ đồng, được công ty nộp vào ngày 15.6 vừa qua, đang trong tình trạng hồi hộp và chờ đợi, vì nó liên quan đến cùng một khách hàng và sản phẩm như các hồ sơ trước đó.

Đây cũng là số thuế GTGT của các đơn hàng đã xuất khẩu trong năm 2022, tuy nhiên chỉ hồ sơ thuế đợt trước đã được hoàn thì mới được tiếp nhận. Theo tôi, việc hoàn thuế trước đó đã bị kéo dài hơn 1 năm do yêu cầu xác minh nguồn gốc gỗ từ chủ rừng, và hiện tại, với các hồ sơ từ cùng một khách hàng và sản phẩm tương tự, chúng ta không biết liệu tình trạng tương tự có tiếp tục xảy ra hay không, vì vẫn có những công văn nội bộ yêu cầu kiểm tra và xác minh từ phía ngành thuế. Vì vậy, dù đã hoàn thuế GTGT một đợt, tôi cho rằng doanh nghiệp sẽ rất lo lắng và vấn đề giải quyết chưa được triệt để…

Thực tế, việc áp dụng quy trình xác minh hồ sơ hoàn thuế theo chỉ đạo nội bộ của ngành thuế trong thời gian gần đây đã gây ra tình trạng đình trệ trong quá trình hoàn thuế GTGT cho nhiều doanh nghiệp từ ngành cao su, gỗ đến nông sản… Đáng chú ý, trong bối cảnh khó khăn về thị trường tiêu thụ, khó tiếp cận vốn vay và lãi suất tăng cao, việc phải “ngâm” số tiền thuế lên đến vài chục hay thậm chí hàng trăm tỉ đồng đối với các doanh nghiệp đã đẩy họ vào bế tắc và không thể tồn tại.