Sự khủng hoảng khi công nhân không thể làm việc do mất điện

Trong suốt thời gian từ đầu tháng 6 đến nay, việc mất điện liên tục đã tạo ra tình trạng bế tắc sản xuất cho nhiều doanh nghiệp tại các khu công nghiệp phía bắc. Hàng nghìn công nhân đang phải đối mặt với gián đoạn công việc, từ đó gây sự suy giảm thu nhập và gia tăng khó khăn trong cuộc sống.

Giảm lương, đành phải nghỉ phép

Trong suốt hơn 10 năm hoạt động tại Việt Nam, Công ty TNHH điện tử Foster (tỉnh Bắc Ninh) chưa từng trải qua tình trạng thiếu điện như thế này, đặc biệt là trong mùa hè năm nay.

Ông Hồ Sỹ Lĩnh, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH điện tử Foster, bày tỏ sự đau lòng: “Sự liên tục của lịch cắt điện, không có thông báo trước, đã khiến 3.000 công nhân chúng tôi phải trở về nhà. Hiện tại, chúng tôi chỉ duy trì sản xuất 50% với 1.500 nhân viên làm việc, trong khi phần còn lại phải nghỉ ở nhà”.

Theo ông Lĩnh, công nhân đang chịu khó khăn nhất. Trước đây, họ có thu nhập ổn định từ việc làm thêm, khoảng 8 – 10 triệu đồng/tháng. Nhưng do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế toàn cầu và giảm đơn hàng, cộng thêm việc phải nghỉ việc định kỳ do mất điện, thu nhập của công nhân chỉ còn 6 triệu đồng/tháng. “Công nhân từng có môi trường làm việc với điều hòa. Nhưng bây giờ nhà máy bị cắt điện, công nhân phải nghỉ việc. Với thời tiết nắng nóng lên đến 40 độ C ở miền Bắc, công nhân sống trong nhà trọ mái tôn chịu khó thấu hiểu,” ông Lĩnh nói.

Một lãnh đạo trong Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh Bắc Ninh tiết lộ rằng nhiều doanh nghiệp đang phải đối mặt với sự bức xúc khi buộc phải cho lao động nghỉ làm hoặc thực hiện chế độ làm việc luân phiên, do mất điện gây ra, gây tình trạng sản xuất bị ngưng trệ.

Ông Đoàn Tiến Dũng, Giám đốc Công ty cổ phần May Hà Nam, không ngại thừa nhận rằng tình hình thiếu điện trong quá trình sản xuất chưa từng trầm trọng như năm nay.

“Từ đầu tháng 6 đến nay, việc cắt điện liên tục đã gây nhiều phiền toái. Điện lực thông báo trước nửa ngày khi cắt điện sớm và thông báo trước 30 phút khi cắt điện muộn, khiến hoạt động sản xuất và kinh doanh bị đình trệ. Nếu có thông báo sớm, chúng tôi còn có thể chủ động điều chỉnh, nhưng khi thông báo muộn, chúng tôi buộc phải yêu cầu người lao động tan ca sớm. Điều này sẽ ảnh hưởng đến thu nhập của người lao động. Mặc dù công nhân đang bức xúc, nhưng trong tình huống này, chúng tôi buộc lòng chấp nhận,” ông Dũng bày tỏ.

Không chỉ ở Bắc Ninh và Hà Nam, mà còn tại các khu công nghiệp (KCN) ở tỉnh Bắc Giang, nhiều công nhân cũng đành phải nghỉ làm do tình trạng mất điện. Để ứng phó, nhiều doanh nghiệp đã quyết định cho công nhân nghỉ giữa tuần và đi làm bù vào cuối tuần. Đáng chú ý, một số doanh nghiệp còn khuyến khích người lao động nghỉ phép trong thời gian này.

Chị N.T.M, một công nhân đang làm việc tại KCN Vân Trung (tỉnh Bắc Giang), cho biết: “Cuối tuần vừa qua, công ty đã thông báo khẩn về việc cắt điện trong một ngày. Đây không phải là lần đầu tiên, trước đó chỉ có một vài giờ mất điện. Tuy nhiên, lần này do thời gian cắt điện kéo dài, công ty đã quyết định cho chúng tôi nghỉ phép năm. Chúng tôi sống tại nhà trọ với không gian hạn chế, môi trường ẩm ướt và nóng bức, do đó, chúng tôi đã quyết định tận dụng thời gian nghỉ phép để về quê tránh nóng”.

Ông Nguyễn Văn Tân, Chủ tịch Công đoàn cơ sở Công ty TNHH Hosiden Việt Nam, KCN Quang Châu (H.Việt Yên, tỉnh Bắc Giang), lên tiếng về tình hình sản xuất đình trệ và ngày càng có chiều hướng tồi tệ hơn: “Sản xuất hiện tại chỉ kéo dài trong vòng 8 giờ/ngày, và buổi tối đã hoàn toàn tạm dừng. Công nhân chúng tôi mong muốn tăng ca để tăng thêm thu nhập, nhưng với tình hình cắt điện như hiện nay, giờ làm việc cũng bị thay đổi, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt và việc chăm sóc con cái của công nhân”.

Ưu tiên sản xuất đơn hàng gấp

Trong tình thế thiếu điện hiện tại, doanh nghiệp đã và đang phải xoay xở đủ cách để duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh, và đáp ứng kịp các đơn hàng xuất khẩu. Ông Hồ Sỹ Lĩnh cho biết rằng, trước đây các đơn hàng xuất khẩu thường được vận chuyển bằng tàu biển với chi phí rẻ. Tuy nhiên, do mất điện, quá trình sản xuất bị chậm lại, không thể kịp đưa hàng lên tàu biển và doanh nghiệp phải đối mặt với nguy cơ bị phạt hợp đồng. Để giải quyết tình hình, doanh nghiệp buộc phải lựa chọn xuất hàng qua đường hàng không, dẫn đến tăng thêm đáng kể chi phí vận chuyển.

Ông Lĩnh đã nói, “Ngoài việc chi phí vận chuyển tăng, chi phí chạy máy phát điện bằng dầu diesel cũng rất đắt đỏ, gấp 2 – 3 lần so với chạy bằng điện. Điều này chưa kể đến việc chúng tôi phải trả lương cho công nhân ngày họ nghỉ việc. Chúng tôi đã kiến nghị ưu tiên sử dụng điện để sản xuất, nhưng cho đến nay vẫn chưa được giải quyết. Chúng tôi đã đầu tư vào hệ thống năng lượng mặt trời trong nhà máy, nhưng đã gần 1 năm trôi qua và nó vẫn “đắp chiếu” không thể sử dụng vì chưa được phê duyệt.”

Trong ngành công nghiệp may, từ đầu năm đến nay, việc đảm bảo đơn hàng duy trì sản xuất đã trở nên vô cùng khó khăn, đồng thời tình trạng cắt điện sản xuất ngày càng gia tăng đã tạo thêm áp lực chi phí cho các doanh nghiệp. Ông Đoàn Tiến Dũng đã chia sẻ thông tin rằng: “Mặc dù nhiều đối tác hiểu và chia sẻ khó khăn của chúng tôi, nhưng không phải tất cả đều thấu hiểu. Chúng tôi đang lo lắng vì sợ sẽ bị phạt hợp đồng nếu không thể giao hàng đúng thời hạn.”

Vì thế, công ty sẽ ưu tiên xử lý những đơn hàng cấp bách, tập trung hoàn thành chúng trước để đáp ứng thời gian giao hàng. Đồng thời, công ty cũng áp dụng các biện pháp tiết kiệm điện và kêu gọi nhân viên thực hiện việc tiết kiệm năng lượng. Tuy nhiên, các biện pháp này chỉ là giải pháp tạm thời. Trong tương lai, lãnh đạo công ty cần đưa ra một giải pháp toàn diện hơn.

Tại Bắc Giang, từ đầu tuần này, các doanh nghiệp đã khởi động chiến dịch tiết kiệm điện bằng cách hạn chế sản xuất chỉ trong 8 giờ mỗi ngày.

Ông Nguyễn Văn Tân nói: “Trong 20 ngày sắp tới, công ty chỉ có thể sử dụng 5% tổng năng lượng điện so với nhu cầu trong ca đêm. Mặc dù chúng tôi đã trang bị máy phát điện, nhưng với hoạt động sản xuất linh kiện điện tử và sử dụng nhiều máy móc, thiết bị tiêu thụ điện lớn, lượng điện hiện có không đủ để chúng tôi duy trì hoạt động của máy móc. Vì vậy, công ty quyết định tạm thời tắt các ca làm việc vào ban đêm. Chúng tôi đặt ưu tiên cho những đơn hàng cần gấp, tập trung làm trước để đảm bảo thời gian giao hàng cho khách hàng.”