Nâng cao quyền tự chủ của TP.Thủ Đức: Giải quyết những bất cập hiện tại

Đa số ý kiến đều đồng tình rằng việc thiết lập một cơ chế đặc biệt là cần thiết nhằm tăng cường quyền tự chủ cho TP.Thủ Đức.

Chưa có tiền lệ

Sau gần 3 năm thành lập, TP.Thủ Đức vẫn giữ nguyên cơ chế quản lý giống như quận, dù đã được coi là mô hình TP trong TP. Theo TS Dương Như Hùng, việc “thay áo” này chỉ mang tính chất hình thức và chưa đạt được sự cởi trói hoàn toàn, khiến chỉ có vài thay đổi nhỏ diễn ra.

“Với bản chất hiếm có tiền lệ và thiếu kinh nghiệm, việc này đòi hỏi sự quyết đoán, bởi không ai biết chắc kết quả cuối cùng sẽ ra sao. Tuy nhiên, nếu không đổi mới, chúng ta sẽ vẫn mãi như một quận. Để đánh giá hiệu quả của thí điểm trong thời gian vừa qua và nhận biết các hạn chế cần thay đổi, chúng ta cần thành lập một nhóm các nhà khoa học độc lập. Điều này sẽ đảm bảo tính khách quan, vì không nên để nhà quản lý tự đánh giá. Sau khi thu thập sơ bộ kết quả, chúng ta có thể tìm ra những giải pháp phù hợp từ đó”, đề xuất của TS Hùng.

Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), ông Lê Hoàng Châu, đã đồng quan điểm rằng hiện nay TP.Thủ Đức đang hoạt động dưới một cơ chế tương tự cấp quận, là một phần của chính quyền TP.HCM. Vì vậy, TP.Thủ Đức gặp khó khăn trong việc phát triển. Do đó, để đảm bảo nguồn ngân sách, TP.Thủ Đức cần được coi là một cấp ngân sách độc lập, tương tự như một tỉnh. Việc phân cấp thẩm quyền phê duyệt dự án đầu tư cũng là điều cần thiết.

Ông Châu cho rằng TP.Thủ Đức còn một số quỹ đất đặc thù có thể tận dụng làm nguồn lực để phát triển đô thị, tăng thu ngân sách. Đầu tiên, ông Châu đề xuất quy hoạch lại 4 khu chế xuất (Linh Trung 1, Linh Trung 2, Linh Trung 3 và Linh Xuân) gần hết thời hạn cho thuê đất, nhằm tận dụng một cách hiệu quả nhất. Thứ hai, ông Châu đề nghị chuyển đổi Khu công nghiệp Cát Lái thành khu thương mại, dịch vụ, hạ tầng phục vụ logistics hoặc công nghiệp sạch, do diện tích còn lại không còn phù hợp với quy hoạch công nghiệp. Đề xuất này sẽ tạo điều kiện cho việc phát triển các khu đô thị mới trên những quỹ đất này.

Cơ chế ủy quyền, phân cấp

Theo các chuyên gia, TP.HCM cần xác định những nút thắt nào đang níu chân TP.Thủ Đức, từ đó xin cơ chế, chính sách để tháo gỡ, tạo đột phá. Trong đó, đầu tư và nguồn nhân lực là hai vấn đề cần ưu tiên. Về đầu tư, đa số ý kiến đều cho rằng TP.HCM cần mạnh dạn xin cơ chế ủy quyền, giao thẩm quyền quyết định đầu tư các dự án cho TP.Thủ Đức, vì chỉ khi có đầu tư mới có thể phát triển. Cùng với đó, TP.Thủ Đức cần tập trung vào việc tuyển chọn nhân sự, khuyến khích thu hút nhân tài và chủ động tìm kiếm những người có năng lực quản lý. Điều này đòi hỏi những người có khát vọng và tham vọng, sẵn lòng đưa TP.Thủ Đức đi lên, không chỉ làm tròn vai và hoàn thành trách nhiệm. TP.Thủ Đức cần có thẩm quyền trong việc tuyển chọn nhân sự và quyền xử lý những người không đủ năng lực mà không cần xin ý kiến của UBND TP.HCM.

Theo TS Phạm Trần Hải từ Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, đầu tư hạ tầng và phát triển đô thị tại TP.Thủ Đức đã rất yếu kể từ khi thành lập cho đến ngày nay. Tuy nhiên, TP.Thủ Đức đang hướng đến việc phát triển một đô thị hiện đại và có thể tận dụng những lợi thế đã có như tuyến metro số 1 đã hoàn thành, các tuyến đại lộ, cao tốc và các tuyến xe buýt nhanh đang được triển khai để phát triển hình thức “TOD” (phát triển đô thị gắn kết với giao thông công cộng). Theo mô hình này, sự phát triển đô thị sẽ tập trung xung quanh các nhà ga của các phương tiện giao thông công cộng. Do đó, cần điều chỉnh quy hoạch đô thị xung quanh các nhà ga theo hướng tăng hệ số sử dụng đất, chuyển đổi chức năng các khu đất một cách phù hợp và đảm bảo tính linh hoạt. Đồng thời, cần tổ chức tốt không gian đi bộ và hệ thống đi lại kết nối từ các nhà ga đến các khu vực lân cận. Nhờ đó, nhà nước có thể điều tiết giá trị gia tăng từ đất và đồng thời góp phần tăng số lượng hành khách sử dụng hệ thống đường sắt đô thị.

Trong lần làm việc với HĐND TP.HCM gần đây, bà Lê Thị Huỳnh Mai, Giám đốc Sở Kế hoạch – Đầu tư TP.HCM, đã tiết lộ rằng TP đang đề xuất một số cơ chế và chính sách đặc thù cho TP.Thủ Đức. Trong đó, đầu tiên là việc phân cấp, phân quyền và ủy quyền cho HĐND và UBND TP.Thủ Đức từ HĐND và UBND TP.HCM. Ngoài ra, Chủ tịch UBND TP.HCM sẽ ủy quyền cho Chủ tịch UBND TP.Thủ Đức trong việc thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn của mình. Đồng thời, TP.HCM cũng đề nghị giữ lại toàn bộ nguồn thu từ tiền sử dụng đất và số tiền vượt thu so với quy định hàng năm đối với thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế giá trị gia tăng thu từ khu vực công thương nghiệp, dịch vụ ngoài quốc doanh cho ngân sách TP.Thủ Đức.

Về nhân sự, HĐND TP.HCM đã quyết định sắp xếp và bố trí cơ cấu tổ chức bộ máy, đảm bảo số lượng biên chế của TP.Thủ Đức phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ và định hướng phát triển, nhưng không vượt quá cơ cấu tổ chức của đơn vị cấp tỉnh loại I. Đồng thời, Văn phòng đăng ký đất đai, Đội trật tự xây dựng và đô thị cùng Trung tâm phát triển quỹ đất trực thuộc UBND TP.Thủ Đức sẽ được “nâng cấp”, chuyển từ sự trực thuộc của Sở TN-MT và Sở Xây dựng như hiện nay.